Nguyên do đến từ nhiều phía
Trong số hơn 22 triệu học sinh, sinh viên trên cả nước, số học trò, sinh viên có đạo đức, lối sống không tốt tuy chiếm tỷ lệ nhỏ nhưng đã gây bao băn khoăn, lo lắng cho tầng lớp bởi những hậu quả do sự xuống cấp về đạo đức, lối sống.
Ông Nguyễn Đắc Hưng, Vụ trưởng Vụ Giáo dục và Đào tạo, Dạy nghề (Ban truyền đạo Trung ương) cho rằng: Gia đình là cái nôi hình thành và phát triển tư cách cho mỗi cá nhân chủ nghĩa. Nếu trẻ thơ hư hỏng, lỗi trước hết thuộc về các bậc làm cha, làm mẹ. Mọi hành vi, cử chỉ, thái độ, tình cảm của ba má đều tác động mạnh mẽ và sâu sắc tới sự hình thành tư cách của trẻ.
Cha mẹ sống hòa thuận, dành nhiều thời kì trông nom, yêu thương và quan tâm đến việc nuôi dạy con cái thì trẻ sẽ có phẩm chất đạo đức tốt. Trái lại, nếu trẻ sống trong gia đình mà bố mẹ hay bàn cãi, bạo lực, rượu chè, cờ bạc…ít nhiều cũng hình thành đạo đức, lối sống thiếu lành mạnh. Bên cạnh đó, cuộc sống hôn nhân của bố mẹ không hạnh phúc, đổ vỡ cũng tạo ra một sức ép lớn về tinh thần, làm cho con cái chán nản, bi quan, dễ rơi vào bợt từng lớp.
Bên cạnh duyên do trên, ông Nguyễn Đắc Hưng cũng san sẻ: Việc giáo dục, đạo đức lối sống ở nhà chuyển nhà ngày rằm trường cũng ảnh hưởng không nhỏ đến học trò, sinh viên. Trong thời kì qua, nhiều quan điểm cho rằng, nhà trường chú trọng truyền đạt kiến thức hơn là giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên; hay nói cách khác, giáo dục “nặng” về dạy “chữ”, “nhẹ” về dạy “người”.
Chương trình sách giáo khoa nặng về lý thuyết, thiếu kỹ năng sống, không tạo được dấu ấn để hình thành tư cách cho học trò, sinh viên. Một số trường tôn trọng việc xử lý kỷ luật mà coi nhẹ giải pháp quan hoài, giáo dục, động viên, giải tỏa tâm lý căng thẳng cho học trò, sinh viên. Không chỉ vậy, quan hệ thầy trò ở một số nơi còn nông cạn. Nhiều thân phụ cho rằng, giáo dục đạo đức học trò là trách nhiệm của ba chủ nhiệm hay nghiêm đường giảng dạy môn Ngữ văn, Giáo dục công dân, tía các môn chính trị mà quên rằng, đó cũng là trách nhiệm chung của hết thảy các đay nghiến đứng lớp.
Đánh giá về công tác giáo dục, đạo đức lối sống cho học trò, sinh viên, ông Chu Văn Yêm, Phó Chủ nhiệm Văn phòng chủ toạ nước nhấn mạnh: hiện thời, với điều kiện kinh tế được nâng cao và mỗi gia đình chỉ chuyển nhà hà nội có từ 1 đến 2 con nên phần đông các gia đình có điều kiện quan tâm chăm nom cho con cái hơn trước. Các trường cũng đã chủ động kết hợp chặt với các tổ chức đoàn thể, chính quyền địa phương trong quản lý, giáo dục các em. Đầu tư của quốc gia và các địa phương cho sự nghiệp “trồng người” cũng nhiều hơn trước.
Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn tình trạng “khoán trắng” cho nhà trường trong việc giáo dục con em mình, dư luận thường coi mọi lỗi lẫm do học sinh gây ra thuộc bổn phận của nhà trường. Bên cạnh đó, vai trò của các tổ chức, đoàn thể tại địa phương chưa phát huy đúng mức. Không chỉ vậy, vẫn còn độ vênh tương đối cao giữa tri thức của môn giáo dục công dân trong nhà trường với thực tại ngoài từng lớp.
Ngoài những duyên do chủ quan từ phía gia đình, nhà trường, các đại biểu cho rằng, còn có căn do khách quan do ảnh hưởng mặt trái của kinh tế thị trường làm cho nhiều thang giá trị xáo trộn, lấy giá trị vật chất làm thước đo; thiên hướng toàn cầu hóa và hội nhập cùng với mặt trái của khoa học, kỹ thuật, công nghệ thông tin cũng kéo theo sự xâm lấn của văn hóa ngoại lai, đặc biệt là văn hóa đồi trụy, bạo lực, của chủ nghĩa thực dụng chủ nghĩa, hiện sinh.
Khảo sát do Văn phòng chủ toạ nước thực hiện tại 25 tỉnh, thành phố cho thấy, có sự “suy giảm” về đạo đức trong học trò phổ quát theo cấp học. Nếu ở cấp Trung học cơ sở, tỉ lệ học sinh xếp loại hạnh kiểm Tốt chiếm 70,77%; Khá chiếm 23,4%; Trung bình chiếm công ty chuyển nhà uy tín 5% và Yếu chiếm 0,69% thì lên cấp Trung học phổ thông, học trò xếp loại hạnh kiểm Tốt là 65,67%; Khá là 24,9%; Trung bình là 5,58% và Yếu là 3,84%.
Xây dựng tam giác “nhà trường - gia đình - từng lớp”
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Trần Quang Quý khẳng định: Xây dựng tam giác “nhà trường, gia đình và từng lớp” với mối liên tưởng chém đẹp là nguyên lý giáo dục hiệu quả nhất, không thể thiếu trong việc hình thành tư cách cho học trò, sinh viên. Giáo dục trong nhà trường dù tốt đến mấy nhưng thiếu giáo dục trong gia đình và xã hội thì kết quả cũng không toàn diện, bền vững. Trong đó, giáo dục của gia đình có vai trò rất quan trọng, là nơi lưu giữ các giá trị truyền thống tốt đẹp của gia đình, dòng tộc, dân tộc…, là môi trường trước hết hình thành đạo đức cho con trẻ, chuyển nhà trọn gói giá rẻ hà nội còn môi trường tầng lớp là “bầu không khí” cho sự hình thành chuyển nhà < và phát triển tư cách.
Mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội được duy trì luôn bằng nhiều hình thức như: tin nhắn, điện thoại, email, sổ liên lạc…; họp phụ huynh, ban đại diện bác mẹ học sinh với Ban giám hiệu, thân phụ chủ nhiệm và các tổ chức đoàn thể ở địa phương; ký quy chế phối hợp, lập cam kết ba bên (gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương) về quản lý, giáo dục học sinh trong thời gian nghỉ hè; nhà trường thông tin về gia đình và địa phương đối với những học trò vi phạm đạo đức…
Thứ trưởng Trần Quang Quý cũng đưa ra giải pháp về thành lập Tổ tham mưu trong nhà trường. Chức năng của Tổ tham mưu này cốt là tham mưu tâm lý, kỹ năng sống để hỗ trợ học sinh, sinh viên; phát hiện những trường hợp có biểu thị sai lệch về đạo đức, lối sống hoặc tinh thần bi quan, nản. Từ đó, các thầy tham vấn học đường kịp thời tương trợ, giải tỏa tâm lý cho các em; giúp các em vượt qua tuổi khủng hoảng tinh thần và định hướng lối sống lành mạnh, lạc quan cho học trò, sinh viên.
Ông Ngũ Duy Anh, Vụ trưởng Vụ Công tác học trò, sinh viên (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhấn mạnh: Các nhà trường cần đổi mới phương pháp giáo dục đạo đức lối sống cho học trò cả trong chương trình chính khóa và hoạt động ngoại khóa; song song, đẩy mạnh công tác quản lý học sinh, đặc biệt là kiểm soát chặt chịa thời kì học trò học tập tại trường; ngăn chặn tình trạng học trò đến trường nhưng bỏ học, bỏ tiết ra ngoài chơi…
Đối với chính quyền địa phương, nên thẳng tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên. Bên cạnh đó, đẩy mạnh công tác quản lý, giáo dục thanh thiếu niên trên địa bàn, chuyển nhà đầu năm hay cuối năm đặc biệt là các trường hợp đã bỏ học, chưa có việc làm ổn định hoặc có hành vi côn đồ, hung hãn, lôi kéo học sinh tham gia vào các nhợt tầng lớp, đánh nhau, vi phạm pháp luật. Đối với gia đình, cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong việc giáo dục con cái; không phó mặc con em mình cho nhà trường. Bố mẹ phải là tấm gương, là điểm tựa vững chắc cho con cái noi theo.
Theo ông Chu Văn Yêm, một trong những giải pháp khác cần được lưu tâm là hợp nhất nhận thức coi môn đạo đức, giáo dục công dân là môn học đặc thù, quan yếu bởi thuộc tính đặc biệt của môn học trong việc góp phần giáo dục, đào tạo con người. Từ đó, nghiên cứu đổi mới nội dung và hình thức giảng dạy môn học này cho thích hợp với thực tiễn và tâm lý từng lứa tuổi, từng cấp học. Ban giám hiệu các trường cũng cần quan tâm xây dựng môi trường sư phạm an toàn, lành mạnh, văn minh; xây dựng đội ngũ kiền mẫu mực, tạo điều kiện tiện lợi cho các tổ chức đoàn, đội hoạt động có hiệu quả.
Việt Hà
|