Những chiếc khăn trùm quanh đầu phủ kín bờ vai thuôn, lóng lánh hoa văn cầu kỳ
Sau khi tìm hiểu các luật tục vô tiền khoáng hậu ở miền đất sông nước, ông Ly lại đưa chúng tôi dạo một vòng xóm Chăm nghèo nằm san sát bên búng Bình Thiên. Trái lại, người vợ có quyền sống tiếp với người chồng mới đến trọn đời. "Những sự việc đau lòng xảy ra khi thực hiện luật tục thuê chồng của người Chăm đều có thực. Nhiều gia đình ly tán, bạn bè hiểu lầm nhau dù trước khi thực hành luật tục họ đã rất thân thiết, yêu quý nhau.
Đặc biệt, vào tháng ăn chay, việc ăn uống của dân tộc Chăm càng khắt khe hơn, đơn cử việc nuốt hay nhổ nước miếng cũng phải cân nhắc đúng sai. Khi ăn chay, người Chăm không được nuốt nước bọt suốt cả ngày và lập lại trong tháng ăn chay. Ông Mách Ly đàm đạo với PV. Những cư dân người Chăm trước tiên cho đến thế hệ sau có sự giao lưu văn hóa với các dân tộc Kinh, Hoa, Khơ-me.
Vẫn luôn giữ giàng tập tục riêng của mình. Người đi thí và hành hương phải giữ tâm trong sạch và vui vẻ, chân tình san sẻ khó khăn với mọi người", ông Ly cho biết. Không phải bốc thế nào cũng được mà luôn tuân theo một cách thức cố định đã được truyền dạy lâu đời. Người nào có điều kiện mà không thí, không hành hương sẽ bị cõi tục miệt thị và tất có quả báo.
Người phụ nữ có quyền thử thách người chồng của mình trước khi cưới hoặc đã ly hôn mà muốn nối lại quan hệ. Những người sống dưới ghe tàu cũng vẫn tuân đúng theo luật định mặc cho sự chồng chềnh trên mặt hồ. Ông Ly cho biết: "Dù cuộc sống hiện đại cho phép những cặp vợ chồng không hòa thuận có thể thoải mái ly hôn, nhưng với người Chăm ở "Hồ nước trời", ly hôn không hề dễ dàng.
"Người nghèo sẽ được miễn thủ tục thí và hành hương, còn người giàu phải bộc trực thí cho người nghèo. Người Chăm nơi đây rất gần gũi và hiếu khách. Bất cứ dân tộc nào cũng có những quy định văn hóa riêng nhưng mang tính thắt và khắt khe như ở xóm Chăm bên bờ "Hồ nước trời" thì rất hiếm hoi.
Dù rằng, cách ăn mặc có hơi rườm rà nhưng đàn ông Chăm vẫn gánh vác được nhiều việc nặng nhọc, chạy xe máy, làm ruộng. Việc nuốt nước miếng vào trong trình bày sự thèm, phàm tục, như vậy sẽ khiến thần linh nổi nóng".
Tuy nhiên, dưới góc nhìn của những cán bộ văn hóa như chúng tôi, luật tục thuê chồng rất cấp thiết để đề cao nữ quyền và tránh khỏi những cuộc ly hôn với lý do không chính đáng, lặt vặt", chị Đoàn Thị Anh Thư, cán bộ Văn hóa - Du lịch huyện An Phú cho biết.
Luật tục thuê chồng ra đời cũng nhằm nâng giá trị của người nữ giới Chăm và "người đàn ông nào không đủ bản lĩnh sẽ không tài nào vượt qua được thử thách nghiệt ngã là cho vợ mình sống như vợ chồng với người đàn ông khác ba ngày ba đêm", ông Ly nhấn mạnh luật tục thuê chồng cho vợ của đàn ông Chăm.
Rưa rứa, người giàu mới bị bức sang Sông Hằng hành hương. Thánh Alla đã ban thức ăn để cho con người duy trì sự sống nên ăn bốc trở thành nghi lễ tấm với người Chăm.
Ảnh: Hà Nguyễn. Vì thế, hôn nhân không hạnh phúc như mong muốn, họ vẫn thay duy trì mối nghĩa tình ấy, để không phải hối tiếc và vấp phải những khó khăn của luật tục về sau". Bởi theo quan niệm của người Chăm xứ búng Bình Thiên, những tục tĩu như ăn bốc, thí, mặc váy, hành hương, thuê chồng phải được coi trọng và thực hành trong suốt thế cục.
Người chồng mới cũng đối mặt với nguy cơ vỡ vạc gia đình nếu người này đã có vợ con", ông Ly băn khoăn về luật tục thuê chồng của dân tộc mình. Những thanh niên có làn da đen rắn chắc trong váy áo sặc sỡ lại vui vẻ bồng bế con trẻ thay vợ.
Để thực hành nghi tiết này, người chồng cũ phải lặn lội cữ, nhờ một người đàn ông khác mà họ tin sẽ không cướp mất vợ mình vào vai chồng mới của vợ cũ. Ăn bốc cũng phải học. Khi chúng tôi lia ống kính máy ảnh tìm những hình ảnh đẹp thì bắt gặp vài cô gái Chăm nhoẻn miệng cười xẻn lẻn, thẹn thò gật đầu chào.
Dương thế có quan niệm "có thực mới vực được đạo", người Chăm cũng nghĩ thức ăn khôn cùng cao quý. Cánh mày râu người Chăm cũng không kém cạnh trong cách ăn vận sao cho bắt mắt. Và, người siêng năng dùng 3 ngón tay gồm ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa bốc thức ăn.
"Nhiều trường hợp người vợ phát sinh tình cảm với chồng mới hoặc có con với người đó thì chồng cũ đành ngậm ngùi mất trắng tiền, tình
Tự hào khi diễn tả và giữ giàng trọn văn hóa dân tộc Người Chăm vùng biên thuỳ Việt Nam-Campuchia sống rất hòa thuận với cộng đồng dân tộc Kinh trong vùng. Đàn ông Chăm mặc váy để tả nam tính. Ngọc Lài - Hà Nguyễn. "Với đàn ông Chăm, đàn ông phải mặc váy mới nam tính, váy càng sặc sỡ, màu càng trội, tươi sáng thì càng được ưa thích và mới mô tả được cá tính mạnh mẽ của đàn ông.
Bên cạnh nghi thức ăn bốc, người Chăm phải tuân nghi thức thí và hành hương trong cuộc thế. Người được thuê không cố định phải đơn thân, thậm chí đã có vợ con càng tốt nhưng buộc phải đủ tuổi dựng vợ gả chồng.
Sau 3 ngày, người vợ sẽ được chồng cũ rước về nếu còn thương tình và bịn rịn. Họ rất kiêu hãnh khi biểu đạt và giữ gìn trọn văn hóa dân tộc, không chút ngần ngại trước ánh mắt tò mò, ngạc nhiên của khách tham quan. Chồng cũ phải ngùi ngùi, gạt bỏ những ích kỷ của đàn ông để chờ đợi vợ cũ trở về sau ba ngày ba đêm liên tục sống với người mới.
Do vậy, việc kết thúc cuộc sống vợ chồng cũng phụ thuộc nhiều vào suy nghĩ và cảm xúc của người phụ nữ.
Chúng tôi dùng muỗng để xúc chứ tuyệt đối không dùng đũa hoặc thìa" , ông Mách Ly chỉ dẫn nghi thức ăn bốc của người Chăm cho chúng tôi.
Riêng đồ ăn nước như canh, lẩu. Các cặp vợ chồng lỡ ly hôn muốn hàn gắn đã phải bỏ xứ đến vùng đất khác để không mắc phải luật tục thuê chồng hà khắc. Chồng cũ đưa lễ vật cho chồng mới có thể bao gồm tiền vàng hoặc các vật có giá trị, tùy vào thương thảo giữa đôi bên.
Ảnh: Hà Nguyễn. Bên cạnh cách ăn mặc, người Chăm còn có nhiều nghi tiết độc đáo khác, trong đó phải kể đến nghi tiết ăn bốc trước tiên. Người Chăm ăn cơm rất đúng giờ, cứ đúng 11h họ lại ngồi vào bàn khấn vái rồi dùng tay ăn cơm. Khi ăn, buộc phải bốc bằng tay phải, bởi tay trái có thể đã làm điều sai lầm nên không được bốc thức ăn. Cũng bình thường" , ông Mách Ly, phó bí thơ Chi bộ ấp Búng Lớn (xã Nhơn Hội, huyện An Phú) giới thiệu vài nét về văn hóa ăn mặc của người Chăm ở búng.
Ông Ly chia sẻ thêm: "Việc dùng chén, tô đựng thức ăn cũng có quy định tách biệt như cơm phải để vào tô, thức ăn phải chia ra chén phân cho từng người. Theo luật tục của người Chăm, người đàn bà chủ động trong hôn nhân và cáng đáng những việc trọng đại trong gia đình.
Với chúng tôi, cách ăn như vậy rất thoải mái. Họ thân thiện, cởi mở và hiếu khách. " Từ khi còn nhỏ, trẻ em Chăm đã được bố mẹ đút thức ăn bằng tay và dạy chúng lấy thức ăn bằng nghi tiết truyền thống. Trong khoảng thời gian này, vợ cũ và người được thuê phải ăn chung mâm, ngồi chung chiếu, ngủ chung giường và sinh hoạt vợ chồng đúng nghĩa theo tập tục dưới sự giám sát của người già có uy tín trong vùng.
Tuy nhiên, sự khe khắt xen lẫn khắc nghiệt của những điều luật ấy lại tạo cho họ lối sống lành mạnh, tương thân tương ái và thủy chung trong hôn nhân.
Bởi, ly hôn rất dễ nhưng để quay lại với nhau rất khó. Tóc mây lơ phơ cuốn hồn khách phương xa dạo bước chầm chậm. Một đôi vợ chồng đã ly hôn nhưng vẫn xót thương nhau và có ý muốn nối lại duyên cũ, cố định phải thực hiện nghi tiết thuê chồng.
Đi bộ dọc con đường nhựa bao quanh búng, chúng tôi ngây ngất trước vẻ đẹp của con gái Chăm dịu dàng, mềm mại trong trang phục váy áo dáng điệu với màu sắc sặc sỡ. Chỉ có như thế, cộng đồng mới bằng lòng mối quan hệ vợ chồng của họ.
Nụ cười nhiệt liệt khiến lòng khách xa nhẹ nhàng. Họ ít khi vướng vào các lợt xã hội hay tham gia vận chuyển hàng hóa lậu dù rằng cuộc sống còn rất nhiều khó khăn.
Tập tục thuê chồng vô tiền khoáng hậu Thật tội, nếu chúng tôi không nhắc đến tập tục thuê chồng lạ thường của người Chăm ở búng Bình Thiên.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét